Müteahhitler Hangi Alanlarda Kefalet Sigortası Kullanabilir?

05 Aralık 2017 tarih 30261 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Bazı Vergi Kanunları İle Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile firmalar ihalelerde teminat mektubu olarak kefalet senetlerini de verilebilmektedir.

Bazı Vergi Kanunları İle Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 65 inci maddesi ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na eklenen, “Teminat mektubu: Bankalar tarafından verilen teminat mektupları ile Türkiye’de yerleşik sigorta şirketleri tarafından kefalet sigortası kapsamında düzenlenen kefalet senetlerini,” tanımı ile artık kefalet senetleri de teminat mektubu olarak değerlendiriliyor.

Kefalet Sigortası Nedir?

Sigortacı, borçlunun sözleşmeden veya kanundan doğan yükümlülüğünü yerine getirmemesi riskine karşı kefalet sigortası ile teminat sağlamaktadır. Kefalet sigortası, proje finansmanında kullanılan araçlardan biri olup bu yönüyle banka teminat mektupları ile benzerlik göstermektedir.

Melike Gözüşirin’in 2014 yılında hazırladığı “Teminat Sisteminin Parçası Olarak Kefalet Sigortası” başlıklı Çalışma Raporunda kefalet sigortasının detayları açıklanmıştır.

Şekil 1 – Borçlu, alacaklı ve sigortacı arasındaki ilişki (Kaynak: Teminat Sisteminin Parçası Olarak Kefalet Sigortası, Melike Gözüşirin, sf. 2, Ağustos 2014)

Kefalet Sigortasının Uygulaması

İki aşamalı olarak uygulanan kefalet sigortasında;

    • İlk aşamada borçlu ile sigortacı arasında bir sözleşme imzalanmakta ve sigortacı bu sözleşmeye göre borçlu için genel bir teminat limiti tahsis eder.
    • İkinci aşamada ise, imzalanan sözleşmeye istinaden sigortacı tarafından düzenlenen kefalet senedinin alacaklıya verilmesi ile kefalet sigortası sözleşmesi kurulmuş olur.

Uygulama bu yönüyle sigorta sözleşmesinden ziyade banka teminat mektuplarına benzemektedir. Peki, Kefalet Sigortası türleri nelerdir?

Hangi Alanda Kefalet Sigortası Kullanabiliriz?

Kefalet sigortası kullanım alanlarına göre birçok farklı türde olmaktadır. Aşağıda en yaygın olarak bilinenleri kısaca açıklanmıştır.

1. İhaleye Katılım Teminatı

İhalenin tamamlanması öncesinde amirin ihaleden ayrılması, sunması gereken teminatları sunmaması, ihale sözleşmesini imzalamaktan vazgeçmesi gibi risklere karşı düzenlenen kefalet sigortası türüdür.

2. Performans Teminatı

Özellikle inşaat sektöründe yoğun bir şekilde kullanılan performans senetlerinde, sigortacı, yüklenicinin yükümlülüklerini esas sözleşmede belirlenen şartlara uygun şekilde yerine getirmemesi riskine karşı teminat sağlanmaktadır.

Kefalet sigortası sözleşmesi ile teminat altına alınan riskin gerçekleştiğinin ihbar edilmesi üzerine gerekli incelemeleri yapan sigortacı,

    • Yeni bir yüklenici ile anlaşarak projenin tamamlanmasını sağlama,
    • Yükleniciye mali yardımda bulunarak projenin tamamlanmasını sağlama,
    • Projenin yarım kalması nedeniyle uğranılan zararı tazmin etme,
    • Proje sahibinin, işi kendisinin tamamlamasına izin vererek aradaki farkı ödeme

yöntemlerinden birini seçerek zararı tazmin etmektedir.

3. Avans Ödeme Teminatı

Bir ihale, proje ya da mal ve hizmet ticareti kapsamında avans ödemesi alan tarafın, alacaklıya karşı yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve avansı geri ödememesi riskine karşı teminat sağlayan teminat çeşididir.

4. Ödeme Teminatı

Performans senetlerinin yanında müteahhitten ayrıca talep edilen ödeme senediile tüm alt müteahhitler ve işçilere yapılacak ödemelerin yapılmaması riskine karşı teminat sağlanmakta, böylelikle de alacaklının taşınmazın mülkiyetini rehinsizolarak kazanması sağlanmaktadır.

5. Bakım/Onarım Teminatı

Bakım/onarım senetlerinde, taraflar arasında kararlaştırılacak belirli bir süre için, yüklenicinin meydana getirdiği eserde meydana gelebilecek ayıplara karşı iş sahibine teminat sağlanmaktadır.

6. Emniyeti Suistimal Teminatı

Roma hukukundaki “fiduciary”kelimesinden türeyen bu teminat türüile güvenilir kişi durumundaki bir kişinin, kendisine duyulan güvene aykırı hareket etmesi nedeniyle meydana gelen zararlar teminat altına alınmaktadı

7. Mahkeme ve Gümrük Teminatı

Mahkemelerin, vergi dairelerinin, gümrük idarelerinin taraf olarak yer aldığı, bir dava açılabilmesi, malın gümrükten çekilmesi veya malın gümrüklenmesinden kaynaklanabilecek hatalar nedeniyle kamu kuruluşlarının alacağının karşılanması için sigortacıdan talep edilen kefalet sigortası türüdür

8. Diğer Teminat Türleri

Yukarıda açıklananlar türleri dışında;

    • Amerika’da ceza davalarında kefalet ile tahliyeyi sağlamak üzere düzenlenen teminatlar,
    • Amerika’nın bazı eyaletlerinde de yerel yönetimlerce, bazı malların tedarikinin ön koşulu olarak talep edilen lisans ya da ruhsatların mevcut olduğunu taahhüt eden teminatlar,
    • Katma değer vergisi teminatında ise, bu vergiye ilişkin beyan nedeniyle iade alacağı bulunan kişiye, tespit edilen tutar avans olarak ödenmekte; ancak daha sonrasında kişinin vergi beyanında hata bulunması nedeniyle yapılan avansın iadesinin istenilmesi halinde, ilgilinin bu yükümlülüğü yerine getirememesi riskine karşı yetkili vergi otoritesine verilen teminatlar,
    • Haksız fiil ya da sebepsiz zenginleşmeden doğan borçlar için verilen teminatlar

olmaktadır.

 

Yazar: İnş. Müh. Yüksel KAYA
e-posta: yuksel@insaport.com

 

Kaynaklar;

– Gözüşirin M., Teminat Sisteminin Parçası Olarak Kefalet Sigortası, T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığı Çalışma Raporları, Sayı: 2014-4/Ağustos2014

– Bazı Vergi Kanunları İle Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (T.C. Resmi Gazete, 05 Aralık 2017, Sayı: 30261)