Kamu İhale Mevzuatında Yapılan Önemli Değişiklikler

30 Eylül 2020 tarihli Resmi Gazete ile Kamu ihale mevzuatında kapsamlı düzenlemeler yapılmıştır. Genel itibariyle birbirine paralel değişiklikler aynı başlıklar altında ele alınmıştır.

Değişiklik yapılan mevzuatlar,

  • Çerçeve Anlaşma İhaleleri Uygulama Yönetmeliği,
  • Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği,
  • Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği,
  • Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği,
  • Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği,
  • Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği,
  • Kamu İhale Genel Tebliği,
  • İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliği,
  • İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliği, olup yapılan değişiklikler başlıklar altında incelenmiştir. Ayrıca, yeni yayımlanan Kamu Özel İş Birliği Projeleri ile Lisanslı İşler Kapsamında Gerçekleştirilen Yapım İşlerine İlişkin İş Deneyim Belgeleri Hakkında Tebliğ‘e ilişkin bilgilendirmeye aşağıda yer verilmiştir.

1- Yapım İşleri, Hizmet ve Mal Alımlarında İşin Yapılabilmesi İçin Gerekli Görülen Tesis, Makine, Teçhizat ve Diğer Ekipmanın Kendi Malı Olması Şartının Yeterlik Kriteri Olarak Aranamayacağına İlişkin Düzenlemeler

Kamu İhale Genel Tebliği ve ihale uygulama yönetmeliklerinde yapılan düzenlemeler ile makine, teçhizat ve diğer ekipmanın yeterlik kriteri olarak belirlenemeyeceği ancak işin niteliğinin gerektirdiği hallerde fiyat dışı unsur olarak belirlenebileceği düzenlenmiştir.

Söz konusu değişiklikler yayım tarihi olan 30.09.2020 tarihinden 20 gün sonra yürürlüğe girecektir.

2-  Aşırı Düşük Teklif Sorgulamalarına İlişkin Kamu İhale Tebliğinde Yapılan Düzenlemeler

Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir. Bu kapsamda teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin teklife konu mal veya hizmet için maliyet ve satış tutarı tespit tutanaklarının yetkili meslek mensubu tarafından düzenleneceği ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında söz konusu tutanakların sunulacağı düzenlenmiştir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması şartı getirilmiştir. Mala ilişkin fiyat teklifi verilebilmesi için ayrıca fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mal miktarının en az

1/20’si kadar alım yapılmış olması gerektiği düzenlenmiştir.

Aynı zamanda niteliği gereği üretiminde belirli bir süre içerisinde imalata dönüştürülmesi gereken hazır betona ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçler ile aşırı düşük teklif açıklaması yapılacaktır. Bu bağlamda idarece belirlenen süreler ile Karayolu Trafik Yönetmeliğinde düzenlenen azami hız sınırları dikkate alınarak hazır beton üretim tesisi ile işin yapılacağı yer arasındaki mesafenin tespit edilmesi ve aşırı düşük teklif açıklamasında da bu mesafeye yer verilmesi zorunlu hale gelmiştir.

İdarelerin, aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesinde, ihale dokümanında fiyat farkı verileceğine ilişkin düzenleme bulunmayan ve birden fazla yılı kapsayan işlere ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında idarece önemli bir bileşen olarak belirtilen ve istekliler tarafından ihale tarihi itibarıyla artış oranı ve/veya tutarı tespit edilemeyen motorlu taşıtlar vergisi, araç muayene işlemleri gibi giderler ile mali yükümlülükler ve/veya tarife bedellerinin, sonraki yıllara ilişkin bedelleri, ilk yıl için öngörülen bedelin, ihale tarihi itibarıyla en son açıklanmış olan Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi “On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı (%)” tablosundaki oran üzerinden güncellenerek hesaplanacağı düzenlemesini dikkate alması gerektiği hususu hüküm altına alınmıştır.

Söz konusu değişiklikler yayımlandığı tarih olan 30.09.2020 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

3- İdari Şartnamede Açıkça Sayılmadıkça, Teknik Şartnamede Yeterlik Kriteri Olarak Düzenlenen Belgelerin Tekliflerin Değerlendirilmesinde Yeterlik Kriteri Olarak Dikkate Alınmayacağına İlişkin Düzenlemeler

Uygulama yönetmeliği eki olan tip idari şartnamelerde yapılan değişiklik ile teknik şartnamede sayılan kriterlerin yeterlik kriteri olarak değerlendirilebilmesi için idari şartnamede yeterlik kriteri olarak açıkça belirtilmiş olması gerektiği düzenlenmiştir.

Söz konusu değişiklik yayım tarihi olan 30.09.2020 tarihinden 20 gün sonra yürürlüğe girecektir.

4-  Tüzel Kişi Aday veya İsteklilerin Ortaklık Bilgilerini Standart Form Aracılığıyla Göstermelerine İlişkin Düzenlemeler

Uygulama yönetmeliklerinde yapılan değişiklikler ve “Ortaklık Bilgileri ve Yönetimdeki Görevliler” başlıklı standart formun mevzuata eklenmesi ile Ticaret Sicil Gazetesi veya belirtilen son durumu gösterir belgeler yerine söz konusu standart form aracılığıyla ortaklık bilgilerinin sunulmasına yönelik düzenleme yapılmıştır.

Söz konusu değişiklik yayım tarihi olan 30.09.2020 tarihinden 20 gün sonra yürürlüğe girecektir.

5-  Yerli İsteklilerin, Yerli Malı ve Sözleşme Sürecinde Yerli Ürün Kullanımının Sağlanmasına İlişkin Düzenlemeler

İdareler tarafından hazırlanan ihale dokümanlarında, ihalelere yerli isteklilerin katılımını ve yerli malı teklif edilmesini engelleyici hükümlere yer verilemeyeceği düzenlenmiştir.

Yapım işleri tip sözleşmesinde yapılan değişiklik ile ilgili bakanlıklar tarafından belirlenen yerli malı olması şartı bulunanlar dışında, idare tarafından yerli malı olma şartı aranan diğer hususların ayrıntılı şekilde belirlenmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Hizmet Alımı ve Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliklerinde yapılan değişiklik ile ihale konusu işte kullanılacak malzemelerin öncelikle yerli malının da kullanılması sağlanacak şekilde belirleneceği düzenlenmiştir.

Söz konusu değişiklikler yayım tarihi olan 30.09.2020 tarihinden 20 gün sonra yürürlüğe girecektir.

6- Şikayet Başvurularının Elektronik Ortamda Yapılabilmesine İlişkin Düzenlemeler

Yapılan mevzuat değişikliklerinde e-şikayet kullanımına yönelik çeşitli düzenlemeler yer almaktadır. E-şikayet platformunun kullanımı standart şikayet yöntemine göre kolaylaştırılmıştır. Bu kapsamda e-şikayet ile yapılan başvurularda:

  • İmza beyannamesi/imza sirkülerine ilişkin bilgilerin belirtilmesi
  • Teklif zarfı içerisinde asıl belgeler ve imza sirküleri bulunması durumunda başvuruda bulunmaya yetkili olduğuna dair belgelere ilişkin bilgiler aranmayacaktır.
  • E-ihalelerde isteklinin yeterlilik bilgileri tablosu içerisinde başvuruda bulunmaya yetkili olduğuna dair belgelere ilişkin bilgilerin bulunması durumunda söz konusu belgelere ilişkin bilgiler aranmayacaktır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’ de yapılan düzenleme ile şikayet başvurularının e-şikayet yoluyla da ihaleyi yapan idareye yapılabileceği düzenlenmiştir. E- şikayet ile yapılan başvurularda bildirim tarihinin başvuru tarihi sayılacağı, başvurunun idarenin bildirim kutusuna ulaştığı tarihin bildirim tarihi olarak kabul edileceği, iş günü ve mesai saatine bağlı kalmaksızın şikayette bulunulabileceği, ancak idareye yapılacak olan bildirimin iş günlerinde 09.00-18.00 saatleri (yarım mesai günlerinde 9.00-13.00) arasında yapılacağı hükümleri eklenmiştir.

Söz konusu değişiklikler yayımlandığı tarih olan 30.09.2020 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

7- Teminat Mektupları ve Kefalet Senetlerine İlişkin Düzenlemeler

Geçici, Kesin, Avans, Kesin Hesap ve Geçici Kabul Noksanları Teminat Mektupları ile Geçici, Kesin, Avans, Kesin Hesap ve Geçici Kabul Noksanları Kefalet Senetlerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 34. maddesi uyarınca her ne suretle olursa olsun haczedilemeyeceği ve üzerine ihtiyati tedbir konulamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Söz konusu değişiklikler yayım tarihi olan 30.09.2020 tarihinden 20 gün sonra yürürlüğe girecektir.

8- Teminat Mektuplarının Teyidine İlişkin Düzenlemeler

Uygulama yönetmeliklerinde yapılan değişiklikler ile idarelerce gerekli görüldüğünde, teminat mektuplarının teyidi, ilgili bankanın genel müdürlüğünden veya şubesinden ya da ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden yapılmasının yanında ek olarak yetkilendirilmiş merkezi kuruluşların internet sayfaları üzerinden de yapılabileceği düzenlenmiştir.

Söz konusu değişiklikler yayım tarihi olan 30.09.2020 tarihinden 20 gün sonra yürürlüğe girecektir.

  • Banka Teminat Mektubu” ve “Banka” İfadelerine İlişkin Düzenlemeler

Uygulama yönetmeliklerinde yapılan düzenlemeler ile çeşitli maddelerdeBanka

Teminat Mektupları” ifadeleri kaldırılarak “Teminat Mektubu”, banka” ifadeleri kaldırılarak “banka veya sigorta şirketi” olarak düzenlenmiştir.

Söz konusu değişiklikler yayım tarihi olan 30.09.2020 tarihinden 20 gün sonra yürürlüğe girecektir.

10- Elektronik İhalelere Yönelik Düzenlemeler

Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin 23.maddesinde hüküm altına alınan E- Tekliflerin açılmasına ilişkin ihale tarih ve saati ile tekliflerin açılma saati arasında asgari üç saatlik bir farkın bulunması şartı kaldırılmıştır.

Söz konusu değişiklik yayımlandığı tarih olan 30.09.2020 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

Yapım işleri, Mal ve Hizmet Alımı ihale uygulama yönetmeliklerinde yapılan değişiklik ile Elektronik İhale kapsamında yapılan ihalelere ilişkin geçici teminat mektuplarının Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği’nin 21. maddesinin 2. fıkrasına uygun olarak alınacağı, mektuba ilişkin ayırt edici numaranın yeterlik bilgileri tablosunun ilgili bölümünde belirtileceği ve söz konusu maddeye uygun olarak alınmayan geçici teminat mektuplarının geçerli kabul edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Söz konusu değişiklikler yayım tarihi olan 30.09.2020 tarihinden 60 gün sonra yürürlüğe girecektir.

Ayrıca konunun spesifik olması nedeniyle Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliğinde yapılan değişikliklere ilişkin incelemeler ayrı bir metin şeklinde paylaşılacaktır.

11-  Kamu Özel İş Birliği Projeleri ile Lisanslı İşler Kapsamında Gerçekleştirilen Yapım İşlerine İlişkin İş Deneyim Belgeleri Hakkında Tebliğ

Kamu Özel İş Birliği projeleri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca verilen üretim, işletme, dağıtım ve benzeri lisanlar kapsamında gerçekleştirilen yapım işlerine ilişkin iş deneyim belgelerinin Kamu İhale Kanunu kapsamında gerçekleştirilen ihalelerde kullanılmak üzere düzenlenmesi ve değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. Bu kapsamda gerçekleştirilen yapım işlerine ilişkin deneyim belgelerinin ilgili idare tarafından EKAP üzerinden düzenlenerek kayıt edileceği hüküm altına alınmış, aynı zamanda yüklenici ve alt yüklenici için iş deneyim belgesine başvuru aşamasında ibraz edilmesi gereken belgeler tebliğde düzenlenmiştir.

Söz konusu tebliğ yayımlandığı tarih olan 30.09.2020 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce alınmış olan iş deneyim belgeleri, ilgili tebliğde öngörülen şartları sağlamaları halinde, 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılan ihalelerde iş deneyimini gösterir belge olarak kullanılabileceği hüküm altına alınmıştır.

12- Dikkat Edilmesi Gereken Diğer Değişiklikler

  • Kamu İhale Genel Tebliğinin “Teminatlar” başlıklı 18. maddesinin alt maddesi olan

18.1.3.1. numaralı maddesi yürürlükten kaldırılmış, 18.1.3. ve 18.2. numaralı maddeleri aşağıda yer verilen şekilde değiştirilmiştir:

18.1.3. İhale Uygulama Yönetmeliklerinin ‘Teminatlar’ başlıklı ilgili maddelerinde;

“Gerekli görüldüğünde, teminat mektuplarının teyidi idarelerce, ilgili bankanın genel müdürlüğünden veya şubesinden ya da ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veyahut yetkilendirilmiş merkezi kuruluşların internet sayfaları üzerinden yapılabilir. Resmi yazışma yoluyla yapılan teyitlerde, bankanın veya sigorta şirketinin en az iki yetkilisinin imzasının bulunması gerekir.” denilmektedir. Buna göre; teminat mektuplarının altına teyide yönelik ibare eklemek isteyen bankanın/sigorta şirketinin; “Bu teminat mektubunun teyidi için, (….com.tr) posta adresine veya (……) no.lu faksa teminat mektubu içeriğindeki bilgileri içeren yazı yazılarak idarelerce bu teminat mektubu ile ilgili teyit alınabilir. Buna karşılık tarafımızca, idarelerce “elektronik posta” yoluyla teyit alma taleplerine yönelik olanlar dahil, ancak resmi yazışma yoluyla veya faks yoluyla teyit yapılacak olup, faks ile yapılan teyitlerin en az iki yetkilinin imzasını taşıması gerekir” şeklinde olmak kaydıyla bir açıklayıcı not koymaları, 4734 sayılı Kanun ve İhale Uygulama Yönetmeliklerinin ilgili hükümlerine aykırılık oluşturmayacaktır.”

18.2. Geçici teminat mektuplarının süresi

Geçici teminat mektuplarındaki sürenin idareler tarafından, teklif geçerlik süresinden itibaren 30 günden daha uzun süreli olarak belirlenip belirlenemeyeceği konusuna ilişkin olarak; idare, 4734 sayılı Kanunun 35 inci maddesini esas alarak, teklif geçerlilik süresinin bitimi tarihine 30 gün eklemek suretiyle bulduğu tarihi idari şartnamenin “geçici teminat” başlıklı maddesine yazacaktır. Tip idari şartnamelerin geçici teminata ilişkin maddeleri gereğince geçici teminat olarak sunulan teminat mektubunda geçerlilik tarihi belirtilmeli ve bu tarih, idari şartnamede öngörülen tarihten önce olmamalıdır. Bu çerçevede, asgari süreyi karşılayan veya asgari sürelerden daha uzun süreleri içerir geçici teminat mektuplarının geçerli kabul edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, süresiz geçici teminat mektupları da kabul edilecektir.

Söz konusu değişiklikler yayım tarihi olan 30.09.2020 tarihinden 20 gün sonra yürürlüğe girecektir.

Anılı tebliğin,

  • Madde 10/A numaralı Tüzel kişilerin teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler başlıklı maddesine ilişkin olarak,
  • Tebliğin 30.3 numaralı Ön yeterlik ve ihale ilanlarının hazırlanması ve Kamu İhale Bültenine ilişkin hususlar başlıklı maddenin alt maddesi olan 30.3.6 numaralı maddede yetkili kişiler ve teklif vermeye davet edilmeyenlere ilişkin olarak,
  • Tebliğin 1.13. numaralı aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin maddenin

45.1.13.15 numaralı maddesinde nakliye girdilerine ilişkin idarece belirtilen mesafelerden daha düşük mesafe kullanarak yapılan açıklamalara ve 45.1.13.17 numaralı maddede tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman (İş makinesi) analiz girdilerine ilişkin açıklamalara ilişkin olarak,

  • Yapım işlerinde iş kalemi miktarının değişmesi başlıklı 52. maddesinin alt maddesi olan 52.1 numaralı maddesinde iş artışına ilişkin olarak,
  • Hizmet alımı ihalelerinde iş tanımı ve ihale bilgilerinin EKAP’a kaydedilmesi başlıklı maddesinin 69.2 numaralı maddesinde girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranlarına ilişkin olarak,
  • Hizmet alımı ihalelerinde tekliflerin eşit olması başlıklı 70. maddenin 70.1.2 numaralı alt maddesinde “ihaleyi yapan idarenin bulunduğu ilin” ibaresi “işin yapılacağı yerin bulunduğu il veya illerden birinin” olarak,
  • Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler başlıklı 78. maddesi ve alt maddelerinde çeşitli değişiklikler yapılmıştır.
  • 3.4 numaralı maddesinde Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumu ilişkin olarak,

değişiklik yapılmıştır.

Söz konusu değişiklikler yayımlandığı tarih olan 30.09.2020 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Ancak tebliğin 52. maddesinde değişiklik yayım tarihi olan 30.09.2020 tarihinden 20 gün sonra yürürlüğe girecektir.

  • Kamu İhale Genel Tebliği’ne aşağıda yer verilen maddeler eklenmiştir.

Madde 10- Bilanço ve eşdeğer belgeler ile iş hacmini gösteren belgeler

10.6. İhale Uygulama Yönetmeliklerinde ihale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanların iki önceki yıla ait belgelerini sunabileceğine ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. İlgili Yönetmeliklerde düzenlenen dört aylık süre, Kurumlar Vergisi Beyannamelerinin olağan şartlardaki verilme süreleri dikkate alınarak belirlenmiş olup, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu kapsamında vergi beyannamelerinin verilme sürelerinin uzatılması durumunda anılan Yönetmeliklerde belirlenen dört aylık süre de aynı sürelerde uzamış sayılır.

Madde 16- Tekliflerin alınması ve değerlendirilmesi

  • İdarelerce yapılan bildirimlerde belirli bir tarihe kadar süre verilen hallerde, sürenin bitimi olarak, belirtilen tarihin içinde bulunduğu günün mesai saati esas alınır.

97/B – Fiyat Farkına İlişkin Esasların Uygulanması

Fiyat Farkına İlişkin Esaslar uyarınca fiyat farkı hesabında kullanılacak formülde yer alan temel endeksin/fiyatın/sayının tespitinde ihale tarihi olarak aşağıdaki tarihler dikkate alınır:

  1. Elektronik eksiltme uygulanan ihalelerde eksiltme
  2. Belli istekliler arasında ihale usulü ile ihale edilen işlerde, ön yeterliğin tespitinden sonraki teklif tarihi.
  1. Pazarlık usulü ile ihale edilen işlerde, son yazılı fiyat tekliflerinin alındığı Söz konusu değişiklik yayımlandığı tarih olan 30.09.2020 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.
  • Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği Ek-7’de yer alan Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşmenin 28. maddesinin başlığı ile 28.2 numaralı maddesine bağlı (24.1) numaralı dipnot “Sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belli olmayan işlere ait birim fiyat tespiti ile iş kalemi miktarının değişmesi” başlığını alarak değişikliğe uğramıştır. Söz konusu değişiklikler yayım tarihi olan 30.09.2020 tarihinden 20 gün sonra yürürlüğe
  • Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin Makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler, imalat belgeleri ve kapasite raporu başlıklı maddesinde başta iş ortaklıkları,

konsorsiyumlar ve özel imalat süreci gerektiren ihalelerde üretimin gerçekleştirilebilmesi için gerekli olan makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin bilgilere çeşitli fıkralarda değişiklikler yapılmıştır.

Anılı yönetmeliğin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 27. maddesinin

  1. fıkrasının (d) bendi aşağıdaki yer verilen şekilde değiştirilmiştir.

“d) Özel imalat süreci gerektiren mal alımı ihalelerinde, alım konusu mala veya işe yönelik olarak düzenlendiği saptanan kapasite raporu, kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, ilgili meslek odaları tarafından düzenlenen imalat yeterlik belgesi ile hizmet yeterlilik belgesi istenebilir.”

Söz konusu değişiklikler yayım tarihi olan 30.09.2020 tarihinden 20 gün sonra yürürlüğe girecektir.

“Kamu İhale Mevzuatında Yapılan Önemli Değişiklikler” başlıklı içerik kiliccayli.com sitesi tarafından düzenlenmiştir.

Kaynak:

Av. Duygu Kılıç ÇAYLI

Tahir Eren DEĞER

Başak GÜLER

Işıl KILIÇ

Düzenleyen: İnş. Müh. İsmail Enes ERDEĞER

www.ismailenes.com / www.ensmuhendislik.com

@insaportcom @ismaileness